"Hədəfim ölkəmin kənd təsərrüfatının inkişafına dəstək olmaqdır"Çinarə Nəsibova 1991-ci ildə Gəncədə anadan olub. 2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin (ADAU) Aqrar İqtisadiyyat fakültəsinin bakalavr, 2012-2015-də eyni ixtisas üzrə magistratura pilləsini bitirib. 2015-2020-ci illərdə doktoranturanı başa vurub, növbəti ildə müdafiəyə hazırlaşıb. 2018-ci ildə Almaniyada 6 aylıq PRAXX vasitəsilə praktika keçib. Həmin müddətdə də elə həmin müəssisədə işləyib. Sonradan menecer, baş menecer, indi də bu ilin fevralından şirkətin rəhbəri olaraq fəaliyyət göstərir. Çinarə bu günlərdə məzunu olduğu təhsil müəssisində olub, rektorla görüşüb, Mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqə şöbəsində Almaniyadakı fəaliyyəti barədə danışıb.

- Çinarə ilk olaraq Almaniyadakı fəaliyyət istiqamətləriniz haqqında danışın.

- Əsas fəaliyyət istiqamətim elə eyni, aqrar sahənin istehsalatı və idarə edilməsidir. Yəni biz orada həm istehsalatla məşğul oluruq, həm də onun idarə edilməsi ilə.

- Avropa təhsili ilə ölkəmizdəki təhsil: nəyi dəyişmək, fərqli görmək istərdiniz?

- Əsas təhsil sahəsində, ən böyük fərq odur ki, uşaqlara praktikada, yəni təcrübədə, çox böyük şanslar yaradırlar. Tələbələr təhsil müddətində təcrübə keçmək üçün çox yaxşı müəssisələrə göndərilir, bunun üzərində çox güclü dayanılır. Məsələn, bizdə tələbələri təcrübəyə göndərsələr belə sonra onun nəticəsi ilə çox vaxt maraqlanmırlar. Amma Almaniyada təcrübə keçilən yerdən gələn hər bir sertifikat, xasiyyətnamə universiteti bitirmək üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bizdə isə ona demək olar ki, baxılmır. Mən özüm də burada təcrübədə olmuşam. Təcrübədən yazdığım kurs işi oxunub, amma o qədər də əhəmiyyət kəsb etməyib. Bir də deyirəm orada təcrübənin çox böyük əhəmiyyəti var. Praktikadan aldığımız qiymətləndirmə, universitetdən aldığımız xasiyyətnamə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Biz, eləcə də digər tələbələr təcrübəyə göndərilmişik. Göndərildiyimiz şirkətin fəaliyyət istiqaməti kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından ibarətdir. İstixana təsərrüfatları var, açıq sahə təsərrüfatı var. Sırf aqrar sahəni əhatə edir. Həm istixana, həm də 30 hektar açıq sahə.

- Orada fəaliyyətin nədən ibarətdir?

- Mən müəssisəyə daxil olduqdan sonra müəssisədə menecer yeri stabil deyildi. Menecerimiz yaxşı fəaliyyət göstərmədiyi üçün ora işçi axtarmaq məcburiyyətində idilər. Və mənə o işi verdilər. Praktikant və qız olduğum üçün bir az ehtiyatla yanaşırdılar ki, idarəetmədə pis ola bilərəm. Mənə əvvəlcə təklif etdilər ki, sən praktikantları idarə elə, yəni onlar gördülər ki, mənim idarəçiliyə marağım var. Birinci mənə digər ölkələrdən gələn praktikantların idarəsini verdilər. Sonra gördülər orda idarəçilikdə yaxşıyam, mənə ümumi istixananın və işçilərin idarəçiliyini verdilər. Bundan sonra rəhbərim təklif elədi ki, bizim bir proqram var, istixana təsərrüfatınınn elektron idarə edilməsi proqramı bu Privadır. Ən böyük istixanaların elektron idarə edilməsidir. Bakıda hal-hazırda bütün təsərrüfatlar bu proqramla işləyir. Dedilər sənə 17 həftə vaxt verilir, bu müddət ərzində bu proqramı öyrənsən, biz səni ofisə keçiririk. Dediyim kimi mən əvvəl təsərrüfatda işləyirdim. Mən bacardığım edəcəyimi bildirdim. Holland dilində olduğu üçün mən onu ingilis dilinə tərcümə elətdirdim, ingilis dilində o proqramı öyrəndim, sertifikatı alandan sonra məni keçirdilər ofisə.

- İş mühiti necədir?

Orada iş mühiti çox dəqiqdir. Əgər bir alman şirkətində işləyirsinizsə, sizə 8 saatlıq əmək haqqı ödənirsə, 8 saatın hamısını ona iş olaraq geri qaytarmalısınız. Bu birinci şərtdir və dəqiqlikdən irəli gəlir. Əgər siz işə 2 dəqiqə gecikirsinizsə, sizin maaşınızdan avtomatik 2 dəqiqə silinir. İkincisi, gördüyünüz işi təkcə iş olaraq yox, həm də müəssisəyə yüksək gəlir əldə etdirmək üçün yeni təkliflərlə gəlməlisiniz. Məsələn, mən ora gedəndə işçilərin kontrolu üçün heç bir proqram yox idi. Bu işçilər necə idarə olunur, gəliş-gediş saatı necə idarə olunur? Və mən yeni proqram tapdım, işçilərin elektron kontrolu ilə bağlı. Yəni, hər 2 işçi eyni vaxtda sıraya girir, biri 10 qutu ilə çıxır, o birisi 5. Hər ikisi eyni maaş alır.

- Məzun olacaq tələbələrə tövsiyyən?

- İlk öncə dil biliyi. İkinci, inkişaf yönümlülük. Passiv insanları avropa qəbul etmir.

- Niyə təcrübə keçdikdən sonra Azərbaycana qayıtmadın?

Əvvəlcə mənimdə məqsədim Avropada təcrübə keçib doğma ölkəmə qayıtmaq idi. Amma sonra gördüm ki, ADAU-da aldığım bilikləri burada təkmilləşdirə, özümü daha çox inkişaf elətdirə bilirəm. Ona görə də işə qəbul olundum və bu gün hədəfim müasir, dayanıqlı kənd təsərrüfatı mütəxəssisi olduqdan sonra Azərbaycana qayıdıb ölkəmizdə aqrar sahənin inkişafına töhvə verməkdir.

- ADAU ilə Almaniya ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələr çoxdur. Səni biz azərbaycanlı tələbələrimizin hamisi, yol göstərəni, istiqamət verəni adlandıra bilərikmi? Və yaxud ora göndərilən tələblər etimadı doğruldurmu?

Buradan tələbələr göndəriləndə bəzən düzgün ölkə yaxud da göndərdikləri müəssisə düzgün seçilmir. 2019-cu ildən bəri demək olar ki, mən bu işlə məşğulam. Sırf mənim yanımda omasalar belə, hər il Azərbaycandan gedən tələbələr qrupunu yığıram və onların nə kimi problemləri var onunla məşğul oluram. Bu sahədən maddi gəlirim olmasa da bunu edirəm.

- Əsas hədəfin nədən ibarətdir?

- Hədəfim ixtisasımla bağlı pillə-pillə daha qabağa getməkdir. Ölkəmin kənd təsərrüfatının inkişafına dəstək olmaqdır.
İran aksiyalıarı yatırmaq üçün xaricdən silahlılar gətiribMaşallah Rəzmi: “İraqdan “Həşdi Şəbi”, Livanda “Hizbullah” silahlıları aksiyaçıları güllələyir”

İranda vəziyyət getdikcə gərginləşir, fars-molla rejimi haqlarını tələb edən yüzminlərlə aksiya iştirakçısına zor tətbiq etməkdən çəkinmir. Edamların, öldürülənlərin, həbs edilənlərin sayı çoxalır. Aksiya davam edir, molla rejimi isə geri çəkilmək fikrində deyil.
Fransada yaşayan siyasi ekspert Maşallah Rəzmi “Xalq Cəbhəsi”nə müsahibəsində baş verənləri bəşəri cinayət hesab edib.

- Dünya İranda demokratiya, insan haqlarına hörmət, fikir azadlığını nə zaman görəcək.

- İranda 3 ay davam edən etiraz aksiyalarında rəsmi məlumatlara görə, indiyədək 500 insan ölüb, onlardan 51-i uşaqdır. Hələ nə millətin gücü çatır hakimiyyəti yıxmağa, nə hakimiyyətin güçü çatır ki, milləti sakitləşdirsin. İrandakı dava təkcə millətlə hökumətin arasında yox, Şərqlə Qərb arasında gedir. Məlum deyil, hansı hadisə bu döyüşə son qoyacaq. Çinlə Rusiya İranın dalında durub, onu dəstəkləyir. Fikirləşirlər ki, ABŞ-la münasibətlərdə İrandan öz xeyirləri üçün istifadə edə bilərlər. Bu tərəfdən də əgər Qərb ölkələri İranda demokratiya istəyənləri himayə etməsələr, əgər türk dünyası Cənubi Azərbaycanda yaşayanların hüquqlarını qorumasa bunun nəticəsini bu tezlikdə görə bilməyəcəyik. Tarixi təcrübə nişan verir ki, İran inqilabları bir il davam edir. Bu aksiyalar 3 aydır başlayıb, gələn aylarda hansı nəticələr verəcəyini gözləmək lazımdır.

- 44 il İran hakimiyyəti xalqa, ölkəyə nə verdi, nə aldı?

- 1979-dan indiyədək 44 ildir ki, mollalar İranda hakimiyyətdə təmsil olunurlar. Əlbəttə, onun 10 ili Xomeyni hakimiyyəti, İran-İraq davasının ayağına yazılıb. Ondan sonra 33 ildir ki, Əli Xamenei Xomeyninin yerində oturub və bir dini hökuməti orada bərpa edib. 44 il İslam inqilabının təcrübəsi və 33 il Xameninin diktatorluğu iranlılara böyük bir təcrübə verib. O təcrübədə budur ki, bizim dövranımızda dinlə dövləti qatmaq həm dini, həm dövləti nabud etməkdir. Hazırda İranda baş qaldırılan etirazlarda bir cümlə belə dini şüar görmək olmaz. Əksinə, görürük ki, aksiyaçılar Xomeyni, mollalrın evlərini, hətta məscidləri yandırırlar və camaatı din pərdəsi altında xalqa zülm verən bu hakimiyyətə etiraz etməyə çağırır. Millət bu hakimiyyətin əlindən qurtarmaq üçün dini də rədd edir. Millət 44 il dini istibdaddan sonra bu nəticəyə gəlib ki, İslam Cümhuriyyətində islahat imkanı yoxdur və yeni bir hökumət qurulması gərəkdir.

- Qərb fars-molla rejiminin bu azğınlıqlarına göz yumur. ABŞ İraq, Suriya, Livanda keçirdiyi əməliyyatlatını burada keçirmir. Buna görə də bəzən İranın elə ABŞ başda olmaqla Qərbdən idarə olunduğu söylənilir. Bu nə dərəcədə məntiqlidir.

- Bu düzdür ki, bir müddət Qərb ölkələri İslam Cümhuriyyətinin cinayətlərinə göz yumurdular, bəlkə də onu dəstəkləyiblər. Elə Qərb ölkələrinin köməyi ilə İran iş üstə gəlib. SSSR, rus kommunizmin qarşısını kəsmək üçün İranda islami bir hökumət qurmaq, divar çəkmək istəyirdilər. Bunu “Yaşıl divar” adlandırıdılar. Amma İslam Cümhuriyyəti Tehranda ABŞ diplomatlarını girov götürdü, səfirliyi işğal etməklə özünü Vaşinqtona düşmən etdi. Dedi ki, İsrail gərək yer üzündən məhv ola. Buna görə bir müddət vəziyyət dəyişdi. Amma eyni zamanda israillilər İslam Cümhuriyyətinin aradan getməsini istəmirdilər. Çünki İsrailin əsas düşməni ərəblər idi. Fələstin məsələsi ərəb ölkələri ilə İsrail arasında münasibətlərin kəsilməsi, düşmən olmalarına təməl idi. İslam Cümhuriyyəti ifrati şüarlar verməyə başladı. Məsələn, “İsrail xəritə üzündən silinməlidir”. Bu zaman bəzi ölkələr İranın özündən ehtiyat etdilər. İran İraqda, Suriyada, Livanda, Yəməndə müdaxilə etdi, terrorçuları dəstəklədi, onlar İrandan təhlükə hiss etdilər. Ona görə İsraili müdafiə etməyə başladılar. «İbrahim razılaşması» buna misaldır. İndi 44 il İslam hakimiyyətindən sonra Orta Şərqdə siyasət səhnəsi mütlərq dəyişib. İsraillə ancaq İran düşməndir. Ərəb ölkələri İsrail indi İslam Cümhuriyyəti əleyhinə birləşiblər. Bundan sonra İslam Cümhuriyyətinin qalması həm ABŞ-ın, həm İsrailin zərəinə ola bilər.

- İrana tətbiq olunan məlum sanksiyalar ona təsir göstərmədi, səbəblər..

- İrana çoxlu sanksiyalar qoyulub. Əlbəttə, bu sanksiyaların bəzisi nüvə məsələsi, bəzisi terrorizmin himayəsi, bəzisi insan haqlıarının tapdalanması ilə bağlıdır. Demək olar ki, dünyada indiyə kimi heç bir ölkə ABŞ, Avropa, BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən İran qədər sanksiya ilə üzləşməyib. Sanksiyaların nəticəsində İran iqtisadiyyatı dağılıb, fəlakətdir. İran hökuməti bir sıra iqtisadi layihələrini həyata keçirə bilmir. Ancaq gizlincə bir az neft satırlar və onun pulu ilə hakimiyyətlərini, terror qruplarının saxlamağa sərf edirlər. Belə bir vəziyyətdə İran hakimiyyəti çox davam gətirə bilməz. İllər boyudur ki, İranda heç bir yeni istehsalat müəssisələri açılmayıb, işsizlik hökm sürür. Bahalıq bir yandan, kasıblıq artır, gənclər ölkədən gedir. Bu sanksiyaların tətbiqinə səbəbi də hökumətdir. İran elə bir xarici siyasət yürüdür ki, hamı ilə düşməndir. Bu düşmənçiliyin qabağında da Qərb ölkələri sanksiya tətbiq ediblər. Hakimiyyətin səriştəsizliyi, bacarıqsızlığı, insanların yoxsulluğu, işsizlik, aclıq, insan haqlarının tapdanması və başqa bu kimi amillər İranın fəlakətlə üz-üzə qoyub. İranda 19 milyon sakinin evi yoxdur. Şəhərlərin kənarlarında taxtadan özlərinə bir daxma qurub orada yaşayırlar, bu dəhşətdir...

- İran niyə və hansı məqsədlərə görə terror qruplaşmaları formalaşdırır, saxlayır. Planları nə ola bilər.

- İranda bir ideoloji ordu var adı SEPAH-e Pasdaran-e İnqilab-e İslami. Bu yararnanda məqsəd bu idi ki, əgər İranda şiə hökuməti iş üstə gətirilibsə, digər islam ölkələrində də bu prosesin həyata keçirilməsinə çalışılsın. Hətta qanunda da SEPAH-ın vəzifəsi bu qaydada göstərilib. Amma bu niyabəti qrupları ki, düzəltdilər, onlara dedilər ki, siz öz məmləkətinizdə çalışın və hökuməti dəyişin, yada orada böyük rol oynayın. Məsələn, Livan, ya Yəməndə onlar böyük rol oynayırlar. Amma eyni zamanda İslam Cümhuriyyəti bunlara deyir ki, hafizi hərəm, müdafie hərəm, birinci vəzifəsi budur ki, öz məmləkətlərində islami inqilab etsinlər, ikinci vəzifə isə İranda islami hökumətin qalmağına yardım etsinlər. Bu etirazlarda insanları öldürmək üçün İraqdan “Həşdi Şəbi” (əsasən şiə müsəlman qruplarından ibarət olan hərbi birləşmə) gətiriblər. Livanda “Hizbullah” silahlılarının gücündən istifadə ediblər. Xüsusən Tehranda aksiyaçılara güllə atan hökumət qüvvələri bir-birləri ilə ərəbcə danışırlar. Bu da onu deməyə əsas verir ki, silahlılar ya “Həşdi Şəbi”, ya da “Hizbullah” üzvləridirlər. Qabaqca hakimiyyətin içində demişdilər ki, əgər iranlılar İslam Cümhuriyyətini saxlamasalar, istəməsələr o zaman biz xaricdəki niyabəti qruplarını gətirəcəyik ki, İranda islam cümhuriyyətini qoruyub saxlasınlar.

- Ukrayna müharibəsində İranın Rusiyaya silah verməsi də onun vəziyyətini pisləşdirib...

- Ukrayna-Rusiya müharibəsinə qarışmaqla İran ən böyük təhlükəli oyuna girib. İndiyə kimi avropalılar İranla yola gəlməyə çalışırdı, İran da ABŞ-la müharibə edəndə onlardan istifadə edə biləcəyinə ümid edirdi. O gün ki, İran Rusiyanın dalında durdu, ruslara dron satdı, indi də söhbət gəzir ki, raket satır, indi Avropa ölkələri İrana qarşı birləşiblər. Avropa Birliyi İrana qarşı çox sərt sanksiyalar tətbiq edəcək. Artıq Avropa Birliyinin xarici əlaqələr və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Jozep Borrell deyib ki, etirazlarla bağlı vəziyyətə və Rusiyaya hərbi məhsullar tədarük etməsinə görə AB İrana qarşı çox sərt sanksiyalar tətbiq edəcək. İslam Cümhuriyyəti dünyada tək qalıb, baxmayaraq ki, Rusiya, Çin, Ermənistanla sıx münasibətdədir. Amma Avropada yerləşən Ukraynaya qarşı Rusiyanı silahlandırısa, bu ona baha başa gələcək. İran əgər əvvəllər Orta Şərqdə təhlükə yaradırdısa, indi Avropada yaradır. İranın varlığına son qoyulması prosesi sürətlənə bilər.

- İran nüvə silahına sahib çıxarsa...

- İran nüvə silahı düzəltmək istəmədiyini iddia edir. Amma ifratçı qüvvələr deyir ki, İran tez bir zamanda bu silaha sahib çıxa bilər. Bunu ayırd etmək olmaz ki, həqiqətdir, yoxsa cəfəng. ABŞ və İsrail bəyan edib ki, heç vaxt İranın nüvə silahına sahib çıxmasına imkan verməzlər. İran hakimiyyəti daxilində də bu məsələ ilə bağlı fikir ayrılığı yaranıb. Bir tərəf deyir ki, İran xarici təhdid və təhlükədən qorunmaq üçün nüvə silahı əldə etməlidir. Digər tərəf isə deyir ki, İran xaricdən yox, daxildən təhdid edilir. Nüvə silahını millətinə tətbiq edə bilməz. SSRİ-nin nüvə silahı ABŞ-dan çox idi, millətinə tətbiq edə bilmədi, imperiya dağıldı. Ona görə də İran xarici təhdidi bəhanə və əsas götürüb nüvə silahnına sahiblənmək fikrindədir.

- Fars-molla rejimi nə vaxt hakimiyyəti təhvil verəcək, nə zaman hakimiyyətə demokratik fikirli insanlar gələcək, hakimiyyətdə başı əmmaməli mollaların sonu nə vaxt gələcək?

- Bu 44 ildə mollalar və molla rejimindən bəhrələnib milyarder olanların hamısı milləti əzməkdə böyük rol oynayıblar. Hamısının da əli qana batıb. Fikirləşirəm ki, bu hakimiyyət rahat və sülh yolu ilə hökuməti təhvil verməyəcək. Hakimiyyətin içində bir sıra cinayətkar insanlar var ki, öz postlarını qorumaq üçün minlərlə insanın öldürülməsinə razıdırlar. Noyabrın 14-də BMT İnsan haqları Şurası İranla bağlı təcili bir iclas çağırdı. İnsan Haqları Şurası İslam Respublikasının iranlıların inqilabi qiyamını yatırtması ilə bağlı xüsusi iclasında İranın etirazları ilə bağlı beynəlxalq faktaraşdırıcı komitənin yaradılmasını nəzərdə tutan qətnaməni təsdiqləyib. Molla rejiminin əlindən zülm çəkənlər ora müraciət edə bilər. O zaman İran hakimiyyətində təmsil olunub xalqa zülm edənlər Beynəlxalq Məhkəməyə verilə bilər. Düşünürəm ki, o zaman mollaların hakimiyyətinə də son qoyula bilər.
“Artıq buna dözmək olmaz”Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin xalqcebhesi.az saytına müsahibəsini oxuculara təqdim edirik

- Qüdrət bəy, azərbaycanlı təbiətsevərlərin Şuşa-Xankəndi yolunda təşkil etdiyi etiraz aksiyasına münasibətinizi bilmək istərdik.


- Belə soyuq havada aksiyada iştirak edənlər əsl vətənpərvərlər və bizim qəhrəmanlarımızdır. İşğal illərində ermənilər tərəfindən Azərbaycan təbiətinə ciddi ziyan vurulub, təbii sərvətlərimiz vəhşicəsinə talan olunub. Artıq buna dözmək olmaz. Aksiya iştirakçıları başa salırlar ki, bu torpaqların sahibləri geri qayıdıb və talana, ətraf mühitin çirkləndirilməsinə son qoyulmalıdır.

- Onlara münasibətdə sülhməramlılar, yaxud erməni təxribatçıları tərəfindən hər hansı təxribat ola bilərmi?

- Bu az ehtimal olunur. Azərbaycan Ordusu ordadır və bunu edənlər ağır cavab ala bilər. Aksiyaçıların tələbləri yerinə yetirilməli, Ermənistan Azərbaycanla sülh sazişi imzalamalı və istəyirsə ki, Qarabağdakı ermənilər orda qalıb yaşasın, onların Azərbaycanın yurisdiksiyasına qayıtmasına kömək etməlidir.

- Qüdrət bəy, 2023-cü ilin dövlət büdcəsi qəbul olundu. 2023-cü ildən gözləntiləriniz nədir?

- 2023-cü il böyük dövlət adamı, mərhum prezident Heydər Əliyevin və Türkiyə Cümhuriyyətinin yaradılmasının 100 illiyidir. Çox istərdim ki, 2023-cü il tariximizdə həm də Qarabağ üzərində dövlət suverenliyimizin bərpa olunması ili kimi qalsın. Bu, hər iki yubileyə ən böyük töhfə olar, Heydər Əliyev və Mustafa Kamalın, torpaqlarımızın azadlığı uğrunda həyatlarını qurban vermiş şəhidlərimizin ruhunu şad edərdi.

İstərdim ki,2023-cü il həm də böyük islahatların həyata keçirildiyi dövlət quruculuğu ili kimə də yaddaşlarda, tariximizdə qalsın. Azərbaycanda hazırda qarışıq iqtisadiyyatın (mixed economy) elementləri mövcuddur. Əslində isə iqtisadiyyatımıza dövlət rəsmilərinin idarə etdiyi iqtisadiyyat (command economy) xarakterikdir. Azad bazar iqtisadiyyatına keçidi təmin etmədikcə ciddi iqtisadi uğurlardan və buna bağlı olan yüksək sosial rifahdan danışmaq mümkün olmayacaq. 2023-cü ildə Azərbaycanda istehsal olunan ümumi daxili məhsulun həcmi adambaşına 5000 ABŞ dollarına çatmayacaq,amma müqayisə üçün deyim ki, bu, məsələn, Kanadada 57 000 ABŞ dollarından artıq olacaq. 2023-cü il üçün proqnozlaşdırılan illik 5%-lik iqtisadi artımla görün bizə neçə on illər lazımdır ki,iqtisadiyyatımızın həcmini heç olmasa iki dəfə artıra bilək.

- Sizcə nədən başlamaq lazımdır?

- Bunun üçün ilk növbədə siyasi iradə lazımdır. Ardınca texnokratlardan ibarət təşkil olunmuş Nazirlər Kabinetindən imtina olunmalıdır. Texnokratlardan (yəni rəhbərlik etdiyi öz sahə üzrə müəyyən biliklərə malik olan şəxslər) ibarət hökumətlər heç vaxt və heç bir ölkədə ciddi uğurlara nail olmayıb. Məşhur psixoanalitik Ziqmund Freyd yazırdı ki, insanlar ona görə azad olmaq istəmir ki, azadlıq məsuliyyət, məsuliyyət isə qorxu hissi yaradır. Siyasətçilərdən fərqli olaraq texnokratlar risk etməkdən və məsuliyyəti öz üzərlərinə götürməkdən çəkinirlər. Onlarda təşəbbüskarlıq çatışmır. Siyasətçilər isə risk etməyi, məsuliyyəti öz üzərlərinə götürməyi bacaran, uduzmağa da hazır olan insanlardı. Ona görə siyasi proseslərə qoşulmamış, belə xarakterə malik olmayan insanların yüksək siyasi vəzifələrə təyin olunması özünü doğrultmur. Onlar yaxşı icraçı ola bilərlər.

Azərbaycanda iqtisadiyyatın əsas sahələri dövlətin nəzarətindən çıxarılmadıqca, yəni dövlət mülkiyyətində olan xidmət sahələri, istehsal və emal müəssiələri özəlləşdirilmədikcə və investisiya cəlbi üçün qanunun aliliyini yüksək səviyyədə təmin edəcək güclü məhkəmə hakimiyyəti yaradılmadıqca iqtisadi və sosial sahədə, elm və təhsildə və digər sahələrdə böyük uğular olmayacaq. Neftin qiyməti qalxsa, hansısa layihələr həyata keçiriləcək, neftin qiyməti düşsə, 2015-ci ildəki kimi, növbəti devalvasiyalar (manatın ucuzlaşması) baş verəcək.

- Sizə yaxşı qanunlar qəbul edib güclü iqtisadiyyata sahib hüquqi dövlət qurmağa kim mane olur?

- Yaxşı qanunların qəbulu təşəbbüsü ilə hökumət çıxış etməlidir, həm də həmin qanunlar vicdanlı şəkildə icra olunmalıdır. Konstitusiyada qanunların icrasına parlamentin nəzarət etməsi nəzərdə tutulsa da bunun icra mexanizmi yaradılmayıb. Bu gün, hətta məhkəmə qərarlarının böyük bir qismi icra olunmur. Siyasi partiyalar hökumətə nəzarət edəcək gücə sahib deyil. Böyük dövlət adamı Bismark deyirdi ki, yaxşı məmurlarla pis qanunlarla dövləti idarə etmək olar, amma yaxşı qanunlarla pis məmurlarla dövləti idarə etmək olmaz. Bizdə kifayət qədər yaxşı qanunlar var, problem onların icrasındadır.

- Qüdrət bəy, Ceyhun Bayramov Lavrovla məsləhətləşmələrə dair protokol imzalayandan sonra bəlli dairələrin ciddi tənqidi ilə üzləşdi. Sizin münasibətiniz necədir?

- Putin Valday klubunda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, əvvəllər verdiyi bəyanatlara zidd olaraq, şübhə altına alanda mən həm onu, həm Rusiya dövlətini sözünü tutmamağa və beynəlxalq hüquqa hörmət etməməyə görə kəskin qınadım. Amma o zaman da əlavə etmişdim ki, biz Rusiya ilə işləməkdə davam etməliyik. Çalışmalıyıq ki, hansı rejimin və kimin hakimiyyətdə olmasından asılı olmayaraq həmişə Rusiya ilə yaxın qonşuluq və dostluq siyasəti aparaq. Bir daha təkrar edirəm, Rusiya bizim böyük qonşumuzdur, Rusiyada iki milyona qədər soydaşımız, on milyonlarla türk-müsəlman yaşayır. Rusiya Azrbaycan fermerləri üçün böyük bazardır. Azərbaycan gəncləri üçün iş bazarıdır. Onlar Azərbaycanda qalmış ailə üzvlərinə acından ölməmələri üçün yüz milyonlarla dollar pul göndərirlər. Bizi Rusiya ilə 200 illik tarixi əlaqələr bağlayır. Qarabağda Azərbaycanın suverenliyinin qansız, itkilərsiz bərpası da daha çox Rusiyadan asılıdır, bunu heç kim yaddan çıxarmamalıdır. Mən həmişə Rusiya ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsinin tərəfdarı olmuşam. Qarabağ məsələsində biz Qərbdən fərqli olaraq Rusiyanın daha ədalətli mövqe sərgiləməsinə nail ola bilərik. Mən türk-slavyan respublikaları ittifaqının perspektivinə inanmışam. Ukraynaya təcavüz bu prosesi gecikdirsə də gələcəkdə bunun baş tutacağına inanıram.
İran PKK-çıları Qarabağa göndəribKərim Əsgəri: “Ərazisində terrorçular üçün xəstəxana da açıb”

3 aya yaxındır İranda üsyan başlayıb, xalq hüquqlarının qorunması ilə bağlı aksiyalar keçirir. Fars-molla rejimi iusə hər vəchlə bu aksiyaları yatırmağa çalışır. İran İnsan Haqları Təşkilatının son bəyanatında bildirilir ki, İranda davam edən etiraz nümayişlərində 64-ü uşaq olmaqla 473 nəfər hökumət məmurları tərəfindən öldürülüb. Məlumatda 586-ı tələbə olmaqla 18215 nəfərin saxlanıldığı, onlardan cəmi 3580 nəfərin kimliyi və harada saxlanıldığının dəqiqləşdirildiyi qeyd edilir. Bu rəsmi məlumatdır, amma qeyri rəsmi məlumatlar bundan daha artıqdır.
Dünəndən İranın onlarla şəhərində mağazalar, bazarlar, istehsal müəssisələri və əhəmiyyətli iqtisadi mərkəzlər işi dayandıraraq tətilə başlayıblar.
Etiraz aksiyalarının keçirilməsi ilə eyni vaxtda dekabrın 5-dən başlayan 3 günlük tətil aksiyasına iri sənaye və neft-kimiya təsisatlarının işçiləri də qoşulub.

Tehran, İslamşəhr, Ərak, Kirman, İsfahan, Sənəndəc, Urmiya və onlarla başqa şəhərdə baş tutan tətil aksiyaları İslam Respublikasının etirazçılara qarşı repressiyalarına cavab olaraq keçirilir.

Edilən çağırışlardan sonra İranın bir çox bölgələri ilə yanaşı Güney Azərbaycan şəhərlərində də tətil başlayıb. Bu barədə güneyli sosial media fəalları məlumat yayıb.

Bildirilir ki, Təbriz, Urmu, Ərdəbil, Mahabad (Soyuqbulaq), Həmədan, Qəzvin və başqa bir neçə şəhərdə bazar, mağaza və istehsal müəssisələrinin əksəriyyəti bağlanıb.

Onu da qeyd edək ki, İranın 70-dən çox şəhərində bazarların bağlanması ilə müşayiət olunan ümumölkə tətillərinin ilk günündə İnqilab Keşikçiləri Korpusu bəyanat yayaraq, tətillərə qoşulan etirazçıları təhdid edib. Bəyanatda etirazçılara qarşı təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən qətiyyətli addımların atılacağı bildirilib. “Ölkənin təhlükəsizlik, hüquq-mühafizə orqanları və Bəsic qüvvələri ağıllı davranaraq, ictimai təhlükəsizlik və asayişi pozan dələduz iğtişaşçıların qarşısını qətiyyətlə alacaq, silahlı quldurlar və düşmənlərin muzdlu terroçuları ilə mübarizədə sakit durmayacaq”, - bəyanatda deyilir. Qeyd edək ki, İran etirazçıları “iğtişaşçı”, “Qərb dövlətləri tərəfindən idarə olunan düşmən” və “quldur” adlandırır.

Siyasi ekspert Dr.Kərim Əsgəri (Türkiyə) İranda baş verənlərlə bağlı “Xalq Cəbhəsi”nin suallarını cavablandırıb.

- İranda son aylarda başlanan etiraz aksiyalarında insan haqlarının pozulması ən yüksək həddə çatıb, 500-ə yaxın dinc sakin öldürülüb, işgəncələr verilir... Dünyanın bu olaylara susmasının səbəbləri...

- İranda 3 aya yaxın baş verən etiraz aksiyaları artıq inqilab xarakteri almağa başlayıb. Bunun necə nəticələnəcəyi bəlli deyil. Amma əsas məsələ budur ki, bundan sonra İran əvvəlki İran olmayacaq və çox şeylər dəyişmək zorundadır. İranda hakimiyyətin nəzarətində olan “Fars” xəbər agentliyi var ki, ölkədə baş verən hadisələrlərlə bağlı mütəmadi xəbərlər verir. Həmin agentlik belə bir xəbər yaydı ki, bəs xalqın 100-də 84 faizi bu etirazları dəstəkləyib. Bu da rejimin getməsinin istənilməsi mənası verir. Əlbəttə, rejim də bunun fərqindədir. Rəsmi olaraq bu aksiyalarda 500-ə yaxın insan öldürülüb, bilinməyən rəqəmlər isə daha çoxdur. Çünki aksiyalarda 10 minlərlə insan həbs edilib ki, onların taleyi ilə bağlı rəsmi heç bir məlumat verilmir. Məlumat almaq da olduqca çətindir. Həbs edilənlərə işgəncələr verilir, zor tətbiq edilir, hətta təcavüzə məruz qalırlar. Dünya İranda baş verənləri görür, amma gərəkən reaksiyanı vermir. Son 5-6 ildə İranda dəfələrlə etiraz aksiyaları olub, amma budəfəki aksiyalar əvvəlkilərdən çox fərqlənir. Bu aksiyalara gənc nəslin qatılması, qadınların öndə olması, etnik qrupların iştirakı çox diqqətçəkicidir. Dünyanın İranda baş verənlərə sakit yanaşmasına gəlincə, böyük güclər üçün insan haqları məsələsi sadəcə bir bəhanədir, arxa plana salınır. Əsas onların çıxar və maraqları qorunmayınca ciddi təpki olunmaz.

- Amma Əxlaq polisinin ləğv edildiyi, Konstitusiyanın dəyişiləcəyi deyilir, deyəsən aksiyaların nəticəsi görünməkdədir...

- İranda Əxlaq polisinin ləğv edilməsi ilə bağlı hər hansı rəsmi qərar yoxdur. Yalnız söhbətlər var ki, bunu da İranın baş prokuroru Məhəmməd Cəfər Montazeri ortaya atıb. Əlbəttə, bu söhbətin də ortaya atılması aksiyaların nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Konstitusiyanın dəyişdirilməsinə gəlincə isə bu Prezident İbarhim Rəisinin səlahiyyətində deyil. Rəisi bildirib ki, konstitusiyada cümhuriyyətçilik, islamçılıq, istiqlalçılıq və azadlıq kimi prinsiplər və dəyərlər var ki, bunlar dəyişməzdir. Fikrimcə, bu söhbətlər İranın daxili siyasətinə hesablanıb, daxildəki üsyanı yatırmaq, sakitləşdirmək üçün söylənilib.

- İran həm daxildən çalxalanır, həm də digər ölkələrin daxili işlərinə qarışır. Məsələn, İraq, Suriya. Molla rejiminin istəyi, məqsədi, planı nədir?

- Önəmli məqam bundan ibarətdir ki, İran başda qonşu ölkələr olmaqla, digərlərinin də daxili işlərinə qarışır. Məsələn İraq, Suriya, Yəmən, Azərbaycan... Bu, yeni bir məsələ deyil. İran keçmişdən bəri digər ölkələrin daxili işlərinə qarışıb. Ancaq burada çox diqqətçəkici məqam var, bu da Tehranın bölgəyə təsirinin azalmasıdır. Son aylar İranın başı daxilində yaranan üsyana qarışdığından bölgəyə təsiri azalıb. Bu o deməkdir ki, indiki rejim nə qədər zəifləyirsə, nə qədər içdə problemlər yaşayırsa, qonşular bir o qədər rahat olacaq.

- Fars-molla rejimi Azərbaycana da diş qıcayır. İranın Cənubi Qafqazda “mollalıq” etmək istəyi nədən qaynaqlanır, Azərbaycandan istəyi nədir?

- İranın Cənubi Qafqazda bir çox maraqları var. Ancaq o daha çox Azərbaycan və Ermənistana marağını yönəldib. İranın əsasən Ermənistana yaxınlaşması elə Azərbaycana düşmənçilik mövqeyindən qaynaqlanır. Amma İranın Azərbaycandan istəyi nədir və niyə onunla düşmənçilik edir, bunun təməli Cənubi Azərbaycan məsələsidir. Azərbaycan türklərini bir millət olaraq gördüyümüz zaman kiçik bir qism müstəqildir, yəni Müstəqil Azərbaycandadır, böyük bir qismi isə başqa dövlətin işğalı və tərkibindədir, yəni İranda. İran Cənubi Azərbaycan məsələsindən qorxduğu üçün hər zaman Azərbaycanın əleyhinə olub. 1991-ci ildən bu yana onun Bakıya qarşı yürütdüyü siyasət məhz bundan qaynaqlanır. Bir də unutmayaq ki, ermənilərin dünyada güclü lobbisi var. O üzdən İran bu lobbidən şəxsi, milli maraqları üçün istifadə etdiyindən Ermənistanı dəstəkləyir. Yəni bir daşla iki quş vurur. Bir tərəfdən Azərbaycana qarşı siyasət aparır, digər tərəfdən ABŞ-ın sanksiyalarından yaxa qurtarmaq üçün erməni lobbilərinin gücündən istifadə edir.

- Terror təşkilatları saxlayan, maliyyələşdirən, narkotik alveri edən bir ölkənin özünü İslam Respublikası adlandırması nə dərəcədə düzgündür?

- 1979-cu ildən bu yana İran bir islam respublikası olaraq Yaxın Şərqdə ortaya çıxdı. Bölgədəki bir çox müsəlman ölkələri onu dəstəklədi. Amma xüsusən İran-İraq savaşından sonra İranın gerçək mahiyyəti ortaya çıxdı. Bu dövlətin həm farsçılıq, həm aşırı dinçi və məzhəbçi siyasətlər aparmasının arxasında bir təxribat vardı. O üzdən istər narkotik, istər terror məsələləri, terror təşkilatlarını dəstəkləməsi sonda öz əleyhinə yönəldi. Yəni, İranın siyasəti bu faktorlara aparıb çıxardı ki, indi onlar da İslam adına bir ləkədir.

- İranın PKK ilə əlaqələrinin olduğu da söylənilir.

- Düzdür, İranla bölgədəki bəzi terror qrupları arasında əlaqələr var. Onlardan biri də PKK və onun rəhbərliyidir. Türkiyənin İraq və Suriyanın şimalında apardığı hərbi əməliyyatlardan sonra İran PKK-ya loqistik və səhiyyə xidməti dəstəyini verdi. İranla Türkiyənin sərhədində, yəni Qərbi Azərbaycan vilayərində PKK-nın bəzi düşərgələri vardı ki, onlara tibbi yardım etmək üçün xəstəxana açılıb. Türkiyənin apardığı hərbi əməliyyatlar zamanı yaralı terrorçulara həmin xəstəxanada tibbi yardımlar göstərilib. İki il əvvəl Türkiyənin daxili işlər naziri Süleymnan Soylu İranla Türkiyənin 0 nöqtəsinə gələrək İranın PKK-ya dəstək verdiyini qınadı, bəzi kəndlərdə terrorçuları saxladığını dilə gətirdi. İran PKK-nı hər zaman həm Türkiyəyə qarşı istifadə edib, həm də İkinci Qarabağ savaşında onları işğalçı Ermənistana dəstək üçün Qarabağa göndərib.

- Hərdən İran deputatları, ayətullahları, generallarının Azərbaycana qarşı hədələri səslənir. İranın buna cürəti, gücü çata bilər?

- İran özünü Azərbaycana qarşı daha güclü hiss edir. Ancaq Azərbaycan məsələsi İran siyasətinin, mövcudluğunun ən yumuşaq yeridir. Həm müstəqil Azərbaycan, həm İranın öz içində 40 milyon azərbaycanlının yaşaması İranın qarnının yumşaq yeri olduğu üçün çalışılır ki, hər zaman Azərbaycana qarşı yersiz təhdidlər, hədələr etsin. Doğrudur, İran Azərbaycandan daha güclü, daha böyük görünə bilər. Amma praktikdə məsələ dəyişir. O da bundan ibarəıtdir ki, Azərbaycanın bu gün İran dediyimiz ölkədə 40 milyona yaxın soydaşı var. İranın heç bir zaman Azərbaycana qarşı hədələrinin reallaşdırması mümkün deyil. İran nə qədər işğalçı Ermənistana dəstək durdusa, İkinci Qarabağ savaşında qazanılan qələbədə və ondan əvvəlki dönəmlərdə Cənubi azərbaycanlılar öz mövqelərini ortaya qoydular ki, bu da rəsmi Tehranı təşvişə saldı.

- İranın Ali Rəhbərinin beynəlxalq məsələlər üzrə müşaviri, keçmiş xarici işlər naziri Əli Əkbər Vilayətinin ölkəmiz, soydaşlarımızla bağlı son "səmimi" fikirlərinə münasibətiniz.

- Onun açıqlamalarına səmimi ad qoymaq mümkün deyil. Nə Vilayəti, nə də İranın hər hansı bir rəsmisi Azərbaycana qarşı səmimi olmayıb, ola da bilməzlər. Çünki İranın Azərbaycana qarşı apardığı siyasət Bakının əleyhinədir. Bunu həm Birinci, həm İkinci Qarabağ savaşında gördük. Sadəcə İran içdən çalxalandığı, eyni zamanda Cənubi Azərbaycan faktorundan qorxduğu üçün bu məsələdən dolayı guya Azərbaycana qarşı səmimi açıqlamalar verib. Halbuki İran heç bir zaman Azərbaycana qarşı səmimi olmayıb və olmayacaqdır.
Yücel Karauz: “Qürurumuz dosta güvən, düşmənə qorxu yaradır”Ötən gün İranla sərhəd – Astara, Cəbrayıl və İmişli rayonlarında Azərbaycan və Türkiyənin "Qardaş yumruğu" adı altında birgə təlimləri keçirilib. Cənub sərhədində keçirilən bu təlim daha öncə keçirilən əməliyyatlardan bir qədər fərqlidir. Yerli hərbi ekspertlərin fikrincə, Azərbaycan və Türkiyənin “Qardaş yumruğu” adlı birgə hərbi təlimi antitürk qüvvələrə hərbi-siyasi mesajdır. Bu təlimlər Azərbaycan və Türkiyə arasında genişlənən hərbi əməkdaşlıq əlaqələrini əks etdirməklə yanaşı, həm də hər iki dövlətin regionda sülh və təhlükəsizliyin təminində nə qədər qərarlı olduğunu göstərir. “Qardaş yumruğu” təlimi hər şeydən əvvəl Azərbaycanla Türkiyə arasında hərbi sahədə genişlənməkdə olan əlaqələri əks etdirir. Bu təlimlər göstərir ki, iki dövlət arasında hərbi əməkdaşlıq sürətlə genişlənməkdə, mahiyyət etibarı ilə yeni mərhələyə qədəm qoymaqdadır.

Ehtiyatda olan türkiyəli general Yücel Karauz da “Xalq Cəbhəsi”nə verdiyi qısa müsahibəsində qeyd edib ki, "Qardaş yumruğu" təlimi iki dövlət əleyhinə olan qüvvələrə qarşı birgə hazırlığı, döyüş təcrübəsidir.

- Hər iki ölkənin birgə hərbi təlimləri həm hərbi, həm siyasi məqsəd daşıyır. Türkiyə ilə Azərbaycan arasında hərbi əməkdaşlıq 1992-ci ildən başlayıb. O vaxtdan bu vaxtadək bu əməkdaşlıq həm hərbi, həm də siyasi sahədə uğurla davam edir. Bu bir bayramdır, əslində iki ölkənin silahlı qüvvələrinin müştərək hərbi təlimə imza atması, bütün qoşun növlərinin koordinasiyalı formada yüksək, nizamlı səviyyədə iştirakı önəmlidir. Dünyanın 13-cü, NATO-nun 2-ci ən güclü ordusuna malik Türkiyə ilə Qarabağ Zəfərin türk dünyasına hədiyyə edən Azərbaycan Ordusunun ən yüksək səviyyədə hərbi təlim keçməsi çox qürurvericidir. Təbii ki, bu qürur dosta güvən, düşmənə qorxu yaradır. Bu, 2013-cü ildən başlayan Azərbaycan Türkiyə hərbi təlimlərinin möhtəşəmidir. Bunun bir bənzəri İkinci Qarabağ savaşından öncə, 2020-ci ildə olub. Təlimlərin bu səviyyədə uğurla başa çatması bir millət, iki dövlət tək ordu, tək güc kimi dəyərləndirilməlidir.

- İki qardaş ölkənin birgə hərbi təlimi türkün düşmənlərinə, xüsusilə, qonşu İranı da təşvişə salıb...

- Bu təlimlərin siyasi tərəfinə baxdıqda, xüsusilə İran sərhədində keçirilməsi, Azərbaycana barmaq silkələyən, onun daxili işlərinə qarışan, 30 il Azərbaycan torpaqlarını işğalda saxlayan Ermənistanı dəstəkləyən İrana ciddi mesajdır. İran Azərbaycana qarşı barmaq silkələyə bilməz, artıq Bakının təhlükəsizliyi Ankarada, Ankaranın təhlükəsizliyi Bakıdan keçməkdədir. Eyni zamandan Lənkəranın, Masallının, İmişlinin də təhlükəsizliyi Ankaradan, Naxçıvanın təhlükəsizliyi İqdırdan, İqdırın təhlükəsizliyi Naxçıvandan keçməkdədir. Bu mesajı İran, Ermənistan, Fransa, elə Rusiya da almalıdır.

- Artıq Azərbaycan ordusu da NATO standartlarına uyğunlaşıb, desək yanılmarıq.

- Əlbəttə elədir. Burada təbii ki, Türkiyə ordusunun NATO təcrübəsi, Türk ordu modelinə keçən Azərbaycan Ordusu, ortaq təlimlər, hərb sahədə ortaq koordinasiyalı atılan addımlar böyük səviyyəyə çatmaq deməkdir. Azərbaycan İkinci Qarabağ savaşından sonra quru qoşunlar komandanlığını, komanda birliklərini yaratmaqla türk ordu modelinə keçməsi mərhələlərini tamamlayıb. Bu da Azərbaycan Ordusunun Qafqazda və bölgənin ən güclü ordusu olmasını əsaslandırıb. Dolayısı ilə bu gücün nümayiş etdirilməsi bizə qürur verib. Biz bu qüruru şəhidlərimiz və qazilərimizi sayəsində yaşayırıq. 2013-cü ildən 2020-ci ilədək hər səviyyədə, havada, quruda, suda birgə təlimlər həyata keçirildi. Zəfərin ayaq şəşləri olan 2020-ci ilin təlimlərinə isə F-16-lar qatıldı. Bu təlimlərdə də müasir silahlardan istifadə olundu. Bu təlimdən sonra Azərbaycan Ordusu öz gücü ilə işğalçı Ermənistan üzərində qələbə qazandı. O gündən bu günədək, Zəfər paradında da prezident Azərbaycan hərbi qüvvələrinin türk ordu modelinə keçdiyi fikrini səsləndirdi. Sonra Şuşa Bəyannaməsi imzalandı, bu sənəd NATO-nun 5-ci maddəsi kimidir. Bu maddəyə görə bir NATO üzvünə edilən hücum bütün alyansa edilən hücum deməkdir. Şuşa Bəyannaməsi də Azərbaycan və Türkiyə qardaşlığı bir müttəfiqlik səviyyəsinə gətirib. Azərbaycana barmaq silkələmək Türkiyəyə barmaq silkələmək deməkdir. Azərbaycan torpağına göz qoyan Türkiyə torpağına göz qoymaq deməkdir. Azərbaycan bə Türkiyə Prezidentlərinin “Qardaş yumruğu” Azərbaycan-Türkiyə birgə hərbi təliminin uğurla başa çatmasından sonra telefonla ölkələrin ordu şəxsi heyətini təbrik etməsi və xoş sözləri hər iki ölkənin qardaşlığının əbədi olduğunun göstəricisidir.

- İki qardaş ölkənin hərbi müttəfiqliyi bölgəyə nə kimi mesajlar verir?

- Türkiyə və Azərbaycan bölgədə, regionda sülh və barış gətirmək üçün dostdur, qardaşdır. Heç bir ölkənin ərazisində gözümüz yoxdur. Biz sadəcə öz torpaqlarımıza göz dikənin gözünü çıxarmaq üçün gücümüzü, qardaşlığımızı ortaya qoymuşuq. Məqsədimiz bu bölgəyə sülh gətirmək, əmin-amanlığı, eyni zamanda ölkəmizi işğalçılardan qorumaqdır. Xocavənddə qoyulan “Dəmir yumruq” abidəsi əslində sülh rəmzidir, eyni zamanda torpaqlarımıza əl qoyanların əlini sındırmaq, göz dikənlərin gözünü çıxarmaqdır. Türkiyə və Azərbaycan qardaşlığı türk dünyasını hərəkətə gətirib. İstanbul zirvəsi əslində türk dövlətləri üçün dönüş nöqtəsi oldu. Bu sammitlə Türk Şurası, Türk Dövlətləri Təşkilatı adlı beynəlxalq təşkilata çevrildi. Səmərqənd görüşü isə göstərdi ki, artıq dünyanın yeni güc mərkəzlərindən biri formalaşmaqdadır. Dünya Azərbaycan və Türkiyənin türk dünyasında lokomotiv rolunu gördü, Türk dünyasının həmrəyliyinin şahidi oldu. Türk dövlətlərinin dünya siyasətinə təsir edə biləcək mərkəzi formalaşıb. Təbii ki, bu da Avropa və okeanın o tayındakı bəzi ölkələrin narahatlığına səbəb olub. Bizim qorxduğumuz heç nə yoxdur. 300 milyonluq türk dünyasının qardaşlığı və dostluğu yalnız sülhə və barışa hesablanıb. Düşmənlərimizə qarşı da bir yumruğuq.
İranın qorxusu bir türk dünyasıdırMəhəmməd Rəhmanifər: “Vaşinqton hər zaman bu rejimi qoruyub”

İranda vəziyyət getdikcə gərginləşir. Fars-molla rejiminin aksiya keçirən dinc insanlara qarşı vəhşilikləri artır, artıq 500-ə yaxın iştirakçı öldürülüb. Amma insanlar hüquqlarını tələb etməkdə israrlıdırlar və aksiyaların masştabı gündən günə genişlənmir. Bir sözlə, İranda həyat sönüb, rejim hakimiyyətini qorumaqdan ötrü silaha, gücə və zora əl atıb.
Tarixçi və siyasi şərhçi Məhəmməd Rəhmanifər “Xalq Cəbhəsi”nə müsahibəsində bu mövzuya və İranın region və dünyada məkrli siyasətinə toxunub.

- Narkotika biznesi, siğə, insanların hüquqlarını pozmaq, asmaq, terror təşkilatları yaratmaq, işğalçı ölkəyə qucaq açmaq... Bunlar islam dini ilə necə bir yerə sığır?

- Hərə islamı bir cür anlayır və hərə bir cür düşünür. Əvvəlcə bilməliyik ki, bu molla rejiminin islamdan anlayışı nədir. Xomeyninin bir söz vardır ki, islamı qorumaq üşün yeri gələrsə, onun bəzi qaydalarını belə pozmaq gərəkir. Hətta son zamanlar İranda bəzi mollaların dilindən bu söz eşitmişik, deyiblər ki, yəni, islami inqilabı qorumaq üçün yeri gəlsə İmam Zamanın da qətl edilməsi vacibdir. İslamdan bir anlayış ortada var ki, əsas hər şeydən əvvəl bu rejimi qorumaqdır. Bu rejimi qorumaq uğrunda yeri gələndə islamın inandıqları 12-ci imamı da aradan götürmək vacib ola bilər. İslam deyəndə onlar bu rejimi ifadə etmək istəyiblər. Bu rejimi qorumaq uğrunda hər cinayətə əl qoya bilərlər. Son belə düşünürlər ki, bu gün İslam sadəcə İranda, bu rejimdə yaşayır və əgər bu rejim aradan qalxarsa, İslam da aradan gedər. 20 il öncə Səttərxan hərəkatı başalayanda bəzi ayətullahlar deyirdilər ki, biz Məşrutənin qarşısında Məşrurədən tərəfdarlıq edirik. O zaman bir Əllamə Naini vardı ki, özü molla sayılır, Nəcəfdə oxumuşdu. Məşrutə dönəmində fikir ortaya qoyan bir kitab yazmışdı. O kitabında yazır ki, əgər sizin məqsədiniz dini hökumətdə bir mollanın ölkəyə hakim olmasıdır, bu istikdadla eynidir. Dini istikdad fərdi istikdaddan daha pisdir, daha zərəlidir. Bunu 120 il öncə Naini dilə gətirib. Bu gün biz bunu yaşayırıq, İranda dini istikdad ortadadır. Odur ki, insanlara atəş açılır, 13 yaşlı uşaq öldürülür, gənc qızlar, oğlanlar öldürülür¸ çiyinlərində islami missiya daşıyır, elə bilir ki, bununla İslama xidmət edir. Onun üçün onlar geri addım atmayacaq, millətlərin yükü daha ağırlaşır. Çox mübarizə aparmaq, qan vermək lazımdır ki, bu rejim yox olsun. İslami İnqilabdan sonra ilk başda onlar islami və inqilabi dünyaya yaymağı məqsəd götürüblər. Hətta bu məsələdə çoxlu dartışmalar da oldu. O zaman bu inqilabçıların arasında bəziləri dedi ki, biz bu işi görsək, dünyanı qarşımıza alırıq və onlar bizim inqilabımızı yaşatmazlar. Hər halda bir rejim olaraq İran İslam Cümhuriyyəti molla rejiminin ideolojiləşdirdiyi islam məsələsidir. Zaman-zaman bu məsələdə daxildən uğursuzluğlara düçar oldular, xalq bu islama inanmadı. İran-İraq savaşında az, çox bu anlayışla insanları səfərbər edə bildilər. Amma yavaş-yavaş bunların özlərinin oğurluqları üzə çıxdı, camaatın zehni açıldı, dedilər, islam budursa, istəmirik. İslamdan uzaqlaşdılar. Pəhləvi dönəmində təbliğ olunan irançılıq, burada əslində fars irqçilik məsələsi durur, 150 il öncə yaranmış və yaşanmış bir düşüncə tərzidir. Bunun yaranmasında Qacar hakimiyyətinin son zamanlarında, bu düşüncə əsasında islamdan öncə İran böyük imperatorluqlar qurmuşdu və ərəblərin əli ilə İslam gəldi, bu imperatorluqlara son qoydu. Onun dalınca türklər, moğullar bu ölkəyə hakim oldular. Bunu hətta Qasim Süleymanin ölümündə bir video vardı, orada deyilirdi ki, yabancılar, ya yad xalqlar bizə hakim oldu. Burada türklər nəzərdə tutulub. Bu anlayış əsasında türk və ərəb düşmənçiliyi əsas məqsəd daşıyır. Belə təsvir edirlər ki, əgər türklər, ondan öncə ərəblər bizə hücum etməsəydilər biz geniş ölkəydik. Bu əsasda İran bölgədə çalışır ki, şiə düşüncəsi ilə qarışdırdığı bir fasçılığı yaysın. Sən buna sadəcə şiəlik deyə bilmirsən. Bu bir şuibiəlikdir ki, farçılıq ilə şiəliyin sintezindən yaranır. İranın bölgədə gücü o qədər də yoxdur. Ölkə öz içində güclü olmalıdır. İranda yaşayan fərqli xalqlar bu rejimi qəbul etmirlər. İranın öz içində bir boşluq var. İkincisi, içəridəki problemləri xaricdə yaratdığı olaylarla örtməyə çalışır. Məsələn, terror təşkilatlarından yararlanılr. Dünyada, bəzi bölgələrdə öz düşmənlərini yaratdığı terror təşkilatlarının vasitəsilə aradan götürür. İranın təkbaşına o qədər gücü yoxdur ki, istəklərinə çatsın. Məcburdur ki, terror təşkilatları qurub, işlərini irəli çəksin.

- Nüvə silahı əldə etmək istəyinin arxasında hansı məqsədlər dayana bilər?

- İran bu silahı İsraili, həm də Avropanı qorxutmaq üçün əldə etmək, öz varlığını sığortalamaq üçün istəyir. Elə düşünür ki, əlində nüvə silahı olarsa, heç kim ona toxunmayyacaq. İran Avropanın, İsrailin həqiqətən də düşmənidirmi? Bu məsələni ortaya qoymaq olar. Yəni son 40 ildə İran bütün ölkələrdən çox İsraillə xidmətdə olub. Bunu bəzən İsrailin rəsmilərinin də dilində eşidirik. Şimon Peres bir zaman demişldir ki, Əhmədi Nejad bir ordudan çox İsrailə xidmət etdi. İran indiyədək İsrailə qarşı heç bir iş görməyib, hətta zaman-zaman pərdə arxasında işbirlikləri üzə çıxıb. Amerika ilə də belədir, sözdə danışmaqlarına baxmayaraq, Vaşinqton hər zaman bu rejimi qoruyub. Xalq aksiyalar keçirəndə ABŞ sadəcə bir neçə bəyanat verməklə kifayətlənib, gülümsəyərək bu hadisələrin kənarından keçib. 2009-cu ildə Tehranda böyük aksiyalarda iştirakçıları şüarlar səsləndiridilər: “Obama, Obama ya onlarla ol, ya bizimlə ol“. Lakin Obama sadəcə gülümsədi, bir bəyanat verərək insanların öldürülməsini qınadı. İndi də iki aydır İran qarışıb, amma ABŞ sadəcə bəyanatlar verməklə məşquldur.

- Nədən ABŞ, Avropa İranın qarşısını kəsməkdən çəkinir...

- ABŞ-ın bu molla rejimini ortadan qaldırmaq fikri yoxdur. Bir sıra diplomatik oyunları kənara qoysaq, İran rəsmi Vaşinqtonun bölgədə istəklərini həyata keçirib. İran bölgəyə “xoxan” kimi göstərilib ki, ərəb ölkələri neftini satıb silahlar alsınlar. Bu proses əslində ABŞ-ın xeyrinədir. Bunu hələ də aydınlaşdıra bilmirik ki, İran rejimi ABŞ-ın düşmənidir, yoxsa onun, İsrailin çıxarları uğrunda çalışır. Əgər ortada İran olmasaydı, ərəb ölkələri İsrailə bu qədər yaxınlaşa bilərdirmi? Bunu soruşmalıyıq. İran sözdə həm ərəbləri, həm İsraili təhdid edir. Beləliklə düşünürəm ki, İsrailin çıxarları uğrunda ya oynayır, ya çalışır. ABŞ-ın İrana ordu çəkməsi söz konusu ola bilmir. Bir də İranda yaşayan millətlərin talesizliyidir ki, hər zaman bunlar ayağa qalxanda, ABŞ-da demokratlar iş üstündə olub. İstər Klinton, istər Obama, istər Baydenin dönəmində. Bəlkə Tramp iş üstündə olsaydı, onun hakimiyyəti dönəmində bu aksiyalar başlasaydı vəziyyət də fərqli olardı. Pompeo onun xarici işlər naziri idi, düşünürəm ki, onlar ciddi bir müdaxilə haqda düşünərdilər. Amma indiki iqtidardan bunu gözləmirəm.

- Azərbaycana diş qıcımaq İrana necə başa gələ bilər?

- İran Azərbaycanın varlığını qəbul edə bilmir. Əgər Azərbaycanın çevrəsində bir Türkiyə, bir Güney Azərbaycan olmasaydı İranın Azərbaycanla heç bir dərdi olmazdı. Şübhəsiz, sizə deyirəm ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında bir münaqişə olsaydı İran Azərbaycana dəstək verərdi. Deyərdi ki, bunlar mənim dindaşımdır, məzhəbimiz, dinimiz birdir. Amma İranın qorxusu bir türk dünyasıdır, bir Güney Azərbaycanın varlığıdır. İran qorxur ki, Güney Azərbaycan ayrılsın və Bütöv Azərbaycan yaransın. Burada İran sadəcə İsraili bəhanə edir, içəridə Güney Azərbaycanlıların qabağını alsın, oaradakı coşqunu yatırsın. Onları inandırsın ki, Quzey Azərbaycan İsrail ilə iş aparır və s. Siz də burada onların siyasətlərini yürüdürsüz, fəallarımızı qorxutmaq üçün əlində vasitə olur. İran İsrailin düşməni obrazından çıxış edərək inqilab keşikçilərini Azərbaycana qarşı hazırlayır. İran Azərbaycanda savaş törədə bilmir, amma arzu edir. İran Xomeynini sevən yerli azərbaycanlıları Quzey Azərbaycana qarşı yönləndirir. İranın ən böyük arzularından biri budur ki, o qədər gücü olsaydı Azərbaycana qarşı bir savaş cəbhəsi açardı. Ya da Səudiyyə Ərəbistanına qarşı. Necə ki, son zamanlar İran hər ikisini təhdid edir. Amma əslindəı İran öz gücünü də bilir. Bilir ki, indiki durumda bunların heç biri ilə savaşa bilməz. Güney Azərbaycan türkləri son 120 ildə 4 inqilab yaşadıb. Bunlarla yanaşı düşüncə tərzləri də yenilənib. Baxın, Səttərxan Hərəkatında Güney Azərbaycan türkləri özlərini İran üçün fəda etdilər. Bunu deyəndə elə düşünüblər ki, Azərbaycanın xoşbəxtliyi İranın xoşbəxtliyi ilə gerçəkləşə bilər. Amma ondan 40 il keşdikdən sonra Seyid Cəfər Pişvəri hərəkatı baş verdi, ondan bir 20 il öncə Xiyabani hərəkatını, 1979-cu ildə Müsəlman Xalq Cəbhəsi və Şəriətmədari hərəkatını görürük. Son 30 ildə biz Güney Azərbaycan Milli Hərəkatının yaranması və gündən-günə genişlənməsini görürük. Artıq Güney Azərbaycan türklərinin bir çoxu Güney Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda mücadilə etməkdədirlər. Onlar düşünürlər ki, Güney Azərbaycanın müstəqilliyi Bütöv Azərbaycanın təşəkkülü ilə mümkündür. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin son zamanlar verdiyi dəstəklər onları ruhlandırıb, həm də arxalarında güclü Azərbaycan dövlətinin olduğunu qəbul edirlər.
“Editor.az 44 günlük müharibədə qələmini süngüyə çevirdi”Editor.az bu gün 10 yaşını qeyd edir. Azərbaycanın elektron KİV-ləri arasında kifayət qədər populyar və oxunaqlı olan portal ötən müddətdə özünəməxsus xeyli sayda uğura imza atıb.

Avrasiya.net xəbər verir ki, Bizim.Media olaraq biz də həmkarlarımızı təbrik edir, portalın baş redaktoru Fərid Şahbazlının arzu və fikirlərini oxucularımıza çatdırırıq:

- Fərid bəy, təbrik edirik, 10 ilin bu tayından geriyə boylananda nələri qeyd etmək istəyərdiniz?

- Təbrik və sual üçün sağ olun. Editor.az ölkəmizin internet məkanının ilk qaranquşlarındandır.

Saytın fəaliyyətə başladığı 2012-ci ildə Azərbaycanda internet media resurslarının sayı bu günkü qədər çox deyildi. Eləcə də rəqabətdə bu qədər güclü deyildi. Amma bütün çətinliklərə rəğmən biz qarşımıza qoyduğumuz hədəflərə çatdıq. 10 yaşa gəlib çatmağımızın özü də bunun sübutudur.

- Uğurlarınızı faktların dili ilə necə ifadə edə bilərsiniz?

- 10 yaşlı Editor.az-ın bu gün gündəlik ziyarətçi sayı 25-30 min arasında dəyişir. Çalışırıq ki, izləyicilərimizə daha ciddi və vacib xəbərləri çatdıraq.

Biz şou xəbərlərindən, kriminal xəbərlərdən daha çox ciddi siyasi, analitik xəbərlərə üstünlük veririk. Və müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq Editor.az öz fəaliyyətini sosial şəbəkə üzərindən çox uğurla qurmağa nail olub. Bu gün paylaşdığımız istənilən xəbərlərimiz sosial şəbəkələrdə çox böyük oxucu kütləsi tərəfindən izlənilir.

- Sizin portal 44 günlük müharibə dövründə çox aktiv idi...

- Bəli, Editor.az 44 günlük müharibədə sözün həqiqi mənasında qələmini süngüyə çevirdi. Məhz, həmin günlərdə portalımızın “YouTube” kanalı fəaliyyətə başladı. Müharibənin getdiyi o gərgin günlərdə Editor TV tərəfindən “YouTube” platformasında rus və ingilis dillərində düşmənin təxribatçı siyasətini ifşa edən onlarla materiallar hazırlandı.

Hazırlanan materiallar Ermənistan mətbuatının belə gündəmini məşğul edə bilmişdi. Bu gün də dayanmırıq. İnformasiya müharibəsinin davam etdiyi bu günkü günlərdə də fəaliyyətimizi genişləndiririk.

- İnformasiya mübadiləsini necə qurmusunuz? Xarici tərəfdaşlarınız varmı?

- Həm yerli, həm də xarici KİV-lərlə kifayət qədər geniş əlaqələrimiz var. Belə ki, Türkiyə, Ukrayna, Qazaxsıtan, Özbəkistan, Pakistan və digər ölkələrin mətbuorqanları, media qurumları ilə əməkdaşlıq barədə müqavilələrimiz var. Gündəlik informasiya mübadilələri aparırıq. Bu yaxınlarda Editor.az-ın təşkilatçılığı ilə Türkiyənin İstanbul şəhərində Türkiyə-Azərbaycan jurnalistlərinin Zəfər görüşü keçirildi. Türkiyənin bütün tanınmış media qurumları həmin tədbirə qatılmışdı.

- Yəqin ki, yeni hədəfləriniz də az deyil?

- Bəli, növbəti ildən etibarən rus və ingilis dillərində də xəbər yayımına başlayacağıq. Eyni zamanda portalımızın “YouTube” kanalını daha da inkişaf etdirməyi düşünürük. Bu məqsədlə yeni verilişlər üzərində işlər gedir.

Digər mühüm istiqamət isə, beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirməkdir. Ən əsası gündəlik olaraq oxuculara keyfiyyətli və operativ xəbərlərin çatdırılmasını hədəf kimi qarşımıza qoymuşuq.
Mollaların əksəriyyəti İran agenturasının əməkdaşıdırlarFazil Əliyev: “İrandan buradakı agentura şəbəkəsi üzvlərinə, qüvvələrinə əmr edilib ki, bundan sonra açıq fəaliyyət göstərsinlər”

Gürcüstan Cənubi Qafqazın ən çox müsəlman əhalisi olan yeganə xristian dövlətidir. Bu ölkənin İslam dininə etiqad edən vətəndaşlarının əhəmiyyətli hissəsini isə etnik azərbaycanlılar təşkil edir. 2021-ci ilə aid statistik məlumatlara əsasən Gürcüstanda yaşayan etnik əhalinin sayı 440 min nəfərə yaxındır və onlar əsasən Kvemo-Kartli (Borcalı) regionunda məskunlaşıblar. Qeyri-rəsmiumatlara görə isə bu rəqəm 1 milyondur. Gürcüstandakı soydaşlarımız qonşu Türkiyə ilkə normal münasibətdədirlər. Lakin qonşu İran soydaşlarımıza ideoloji təsir göstərməkdədir. Fars-molla rejimi Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız arasında öz təsir imkanlarını genişləndirmək üçün müxtəlif təsirli üsullardan istifadə edir. O da aydındır ki, İran agenturasının təsiri altına düşən soydaşlarımız da az deyil. Gürcüstandakı soydaşlarımızdan aldığımız məlumatlara görə, İranın Gürcüstanda güclü dini təşkilatları var: “Zeynəb”, “Fatimə” təşkilatları şiə adı altında gizləniblər. Şiəlik adı altında dindarlar çoxalıb. Amma bu, şiəlik deyil, irançılıqdır.

Gürcüstan Naminə Siyasi Partiyanın sədri Fazil Əliyev “Xalq Cəbhəsi”nə bu mövzu ilə bağlı müsahibə verib.

- İranın Gürcüstanda dini təsiri nə yerdədir. Həqiqətən İran müsəlmanlara, xüsusən soydaşlarımıza İslam ideologiyası aşılıyır?

- Gürcüstan müstəqillik əldə etdikdən sonra İran, İraq və Səudiyyə Ərəbistanı xüsusi xidmət orqanları din sahəsinə təsir göstərməyə başladılar. O cümlədən Türkiyədən nurçular, FETO-çular axın etdi. Bunların içində ən aktivi fars-molla rejiminin agentləri və FETOçular oldu. Bəlkə də bu sahəyə, fəaliyyətlərinə azı yüz milyon dollar yatırım ediblər. Məscid, mədrəsələr tikdilər, gəncləri Quma apardılar, guya dini təhsil verdilər. İllərdir bu təhlükənin olduğunu deməyimizə baxmayaraq Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi heç bir ölçü götürmədi. Səhv etmirəmsə, QMİ Gürcüstanda 2008-ci ilə kimi fəaliyyət göstərdi. Saakaşvili dönəmində bu idarənin fəaliyyətinə xitam verildi. Bundan sonra ölkədə dini təşkilatlar QHT kimi fəaliyyət göstərməyə başladılar. Erməni kilsəsi, gürcü pravoslav kilsəsi vahid çətir altında fəaliyyət göstərsələr də, islam dini daşıyıcıları olan 25-dən artıq QHT yönümlü təşkilatlar pərakəndə şəkildədirlər. Şiəçilik, vəhhabilik, sufilik, sələfilik və s. Bir-birləri ilə yola getmirlər, qarşıdurmadadırlar. İranın nəzarətində olan mədrəsələrdə fars dili öyrədilir, türkçülüyə nifrət aşılanır. 7, 8, 10 yaşlı uşaqları mədrəsələrə aparıb onları farslaşdırırlar, beyinlərinə fars ideologiyası yeridirlər. Məşhəd, Kərbəla gürcü müsəlmanlarına müqəddəs yer, müqəddəs vətən kimi təqdim olunur, hüseynçilik ideologiyası aşılanır, Aşura kimi mərasimlərə götürülür, bir sözlə həmin uşaqların, gənclərin beyinləri zəhərlənib. İranın Gürcüstanda on minlərlə yetişdirməsi var, ölkə dini fəlakətlə üz-üzədir. Harada savadsız, aztəminatlı gənclər var İranın buradakı mollaları onları ələ alırlar. Onlar üçün savadlı din xadimi yetişdirmək arxa plandadır, əsas məqsəd ovu fars ideologiyasını daşısın, türkçülüyə nifrət etsin. İran Gürcüstandakı soydaşlarımız arasında potensial terrorçu yetişdirir.

- Gürcüstanda İranın nəzarəti altında fəaliyyət göstərən mədrəsələrə dövlətin təsiri, nəzarəti varmı?

Hələ bu vaxta kimi parlamentdə Milli və dini azlıqlar haqqında qanun qəbul edilmədiyindən bu sahədə onlarla aparılan işlər qeyri-qanunidir. Gürcüstanda Dini məsələlər üzrə bir agentlik yaradılıb, ölkə konstitusiyasında din dövlətdən ayrı göstərilib. Hökumət yalnız onları maliyyələşdirir. Amma bu vaxtadək hakimiyyət, hökumət İranın ölkədə agentura şəbəkəsini yaratmasına, mədrəsələrdə dərslərin necə keçirildiyinə, islam dini çətiri altında gənclərə nə aşıladığına mane ola bilmir. Həmin mədrəsələrdə keçirilən dini dərsliklərə belə müdaxilə oluna bilməz. Bu dərsliklər harada hazırlanır, kim tərəfindən yazılır, necə yazılır,buna nəzarət olunmur. Çünki qanun buna izn vermir. Ona görə də, İran ölkədə istədiyi, özünəsərf bir formada dini tədris edir. Fars-molla rejimi gənclərimizi asanlıqla zombiləşdirir. Bundan başqa bir növ fars-molla rejimi ilə Gürcüstan hökumətinin mövqeyi üst-üstə düşür. Bizim dinimizdən, mədəniyyətimizdən istifadə edərək hərə öz maraqlarına xidmət edir. İrana nə lazımdır, türkə, türkçülüyə qarşı, regionda mövqeyini gücləndirmək üçün farspərəst, radikal təfəkkürlü hərbi bazarlara oxşar zombiləşmiş dəstələr yaratsın. Hakimiyyət də elə bil bunlarla razılığa gəlib ki, biz sizin fəaliyyətə yaşıl işıq yandırırıq, siz də seçkilərdə bizim xeyrimizə məscidlərdə, mədrəsələrdə, mərasimlərdə adamlar arasında təbliğat aparın. Bu hər iki tərəfə sərf edir. Bundan başqa ölkədə sünni şiə məsələsi, söhbəti qabardılır. Mənim yaşadığım küçədə vəhhabilər və şiələr yaşayır. Orada sünni şiə qarşıdurması oldu, hətta bir gənc dünyasını dəyişdi. Ara, sıra qan davası düşüb, hər an belə təhlükələr gözlənilir. Gürcüstanda azərbaycanlıların yaşadığı hər bölgədə, hər rayonda belə qarşıdurmalar gözlənilir. Çünki, ortada fars-molla rejimin maliyyələşdirdiyi mollalar var, yüz min dollarla vəsait xərclənir, mədrəsə, məscidlər tikdirilir. Bizim soydaşlarımız arasında isə savadsızlıq artır, ziyalılarımız da fars-molla rejiminin Gürcüstandakı rıçaqlarını təsir edə bilmirlər.

- İranın mədrəsələr, mollaları Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımıza nə verib, nə alıb?

Heç nə verməyib, əksinə onların beyinlərini zəhərləyib. Narkomanlarımızın sayını artırıb. Mədrəsə və məscidlərin koordinasiyasını milliyətcə fars olan İranın Gürcüstandakı “Əl Mustafa” Universitetinin nümayəndəsi Həsən Yusifzadə həyata keçirir. Bu adam Azərbaycandan qaçan agent Ocaq Nicatın rolunu oynayır. İranın Gürcüstandakı səfirliyinin nümayəndələri, xüsusi xidmət orqanlarının polkovnikləri fəal iş aparırlar. Dini mərasimlərdə, Aşura günündən bir gün öncə keçirilən "Tasua" yürüşündə onlar kütlənin önündə gedirlər, arxada bizim din xadimlərimiz, mollalar gəlir. Gürcüstanda dini sahədə özbaşınalıqdır, çünki bu sahədəki fəaliyyət qanunla tənzimlənmir. Dünənin əyyaşı bu gün özünə şeyx adı verib fəaliyyət göstərə bilir, hətta məscidə rəhbərlik edir. Artıq məlumatlar alırıq ki, mədrəsələr bankdan kreditlər götürür. Ölkədə məscidlərin demək olar ki, hamısı şəxslərin əmlakıdır. Ponçiala küçəsində əvvəl bir məscidimiz vardı, akademikimiz, yüzlərlə professorumuz, ziyalımız vardı. Amma indi beş məscid var, ziyalılarımız azalıb, narkomanların sayı artıb. Qumda dini təhsil alıb geri qayıdanlar elə bil bu sayın artmasına səbəb olub. Gürcüstana İrandan narkotik idxalı artıb, din adamlarının çoxu narkotik istifadəçisidir. Ponçialada ildə 25-30 ton narkotik satılır. 1200 sakin narkotik istifadəsi və satışına görə həbsdədir. Bunların 200-300-ü keçmiş namaz qılan, möminlərdir. Həbs olanların əksəriyyəti İran vətəndaşlarıdır. İran Gürcüstana iki şey ixrac edir - savadsız, agent mollalar və narkotika.

- SEPAH-ın bu sahəyə hansısa təsiri varmı?

SEPAH-ın Gürcüstana böyük təsiri var. İranın Gürcüstandakı səfirliyindəki SEPAH-ın nümayəndələri birbaşa şeyxlər, axundlarla əlaqəlidirlər, dostdurlar. SEPAH-ın Gürcüstandakı axund və molla dostları normal şəraitdə yaşayırlar, Allahşükür Paşazadəyə oxşayırlar, hamısı milyonçudur, dəbdəbəli villalara sahibdirlər. Kənd, rayon mollaları haradan bu qədər varlanırlar ki, belə təmtəraqlı yaşayırlar. İran agenturasının əməkdaşına çevrilən mollanın tez bir zamanda həyatı dəyişir. Azərbaycanın Gürcüstanda dinlə apardığı iş sıfıra bərabərdir. Bu sahə ilə bir sıra layihələr, təkliflər vermişik, amma yaxına buraxmırlar. Biz çalışırıq ki, İran kimi ölkənin agenturasının qarşıdurma yaratmaq cəhdlərinin qarşısını alaq. Buna gücünüz çatır. Şəxsən mən Gürcüstanın güc strukturlarına, hüquq-mühafizə orqanlarına, Baş Prokurorluğa rəsmi müraciətlər etmişəm ki, İran başda olmaqla digər xarici ölkələrin burada açdığı məscid və mədrəsələrin fəaliyyəti, orada keçirilən dərslər yoxlanılsın. Kimlərin İran agenturadı ilə əlaqələri yoxlanılsın. Bizdə çox böyük şübhələr var ki, İranın, fars-molla rejimin Gürcüstanda güclü, eyni zamanda təhlükəli agentura şəbəkəsi var. Bu günlərdə hüquq mühafizə orqanları bəyanat verdilər ki, Tiflisdə bir İran vətəndaşı İsrail vətəndaşını öldürmək istəyir, bu o deməkdir ki, İranın agenturası iş başındadır. Marneulidəki vətənpərvər, millətini və xalqını sevən mömin qardaşlarımızdan aldığım məlumatdan belə qənaətə gəldim ki, Qasim Süleymaninin öldürülməsindən sonra İrandan buradakı agentura şəbəkəsi üzvlərinə, qüvvələrinə əmr edilib ki, hamı bundan sonra açıq fəaliyyət göstərsinlər. Bundan əvvəl gizlin iş görürdülərsə, indi çəkinmədən kartları açsınlar. Farslaşma ideologiyası, türkçülüyə nifrəti açıq şəkildə təşviq etsinlər. Çünki, hakimiyyətdən, hökumətdən çəkinmirlər, meydan onlarındır. Amma biz buna imkan verməyəcəyik. Onların baş qaldırmalarına imkan verə bilmərik. Açığı, bu sahədə meydanda tək mübarizə aparırıq, heç yerdən dəstəyimiz yoxdur. Amma vətənimiz, millətimizin təhlükəsizliyi üçün çalışmalıyıq, fəaliyyətimizi birləşdirməliyik. Nə vaxta kimi davam edəcəyini zaman göstərəcək.
İran bütün dünya üçün təhlükədir

Barux Leviev: “İranda radikal və təcavüzkar rejim dəyişdirilən kimi Fələstin məsələsi tez həll oluna bilər”

İsrailli ictimai, siyasi xadim, “Yerusəlimin əli” təşkilatının rəhbəri, lobbiçilik fəaliyyəti göstərən Barux Leviev “Xaql Cəbhəsi”nə müsahibə verib.

-Azərbaycan İsraildə səfirlik açacaq. Bu iki ölkəyə və regiona nə vəd edir?


Azərbaycanın İsraildə səfirliyinin rəsmi açılışı xəbəri, şübhəsiz ki, çoxlarını, xüsusən də bu anı uzun müddətdir gözləyənləri, yəni Azərbaycan diasporunu, Qafqazdan olan insanları, dövlətin təbliğində bilavasitə iştirak edən fəalları və ictimai xadimləri sevindirdi. Onu da qeyd edirəm ki, səfirliyin açılışında şəxsən iştirak etməyi böyük səbirsizliklə gözləyirəm. Belə bir qərar, şübhəsiz ki, iki ölkə arasında sıx ticarət və turizm əlaqələrinin inkişafına töhfə verəcək. Bu, hər cür prosesləri sadələşdirəcək, biznes, iş, repatriasiya və s. ilə bağlı sənədlərin təqdim edilməsi və ya qəbulu ilə bağlı müxtəlif məsələlərin tez və səmərəli həllinə kömək edəcək. Hər iki dövlətə böyük fayda gətirəcək və həmçinin hələ bu barədə qərar verməyən hər kəs üçün nümunədir.

- Amma nəzərə almalıyıq ki, bu qərar İranı rahatsız edib. İrandan söz düşmüşkən, orada baş verənlərlə bağlı fikrinizi bilmək istərdik.

- Bu gün İran çətin günlərini yaşayır. Bütün dünya indi orada baş verənləri diqqətlə izləyir. Oradakı mövcud hakim rejimdən bezmiş dinc İran xalqının həmin təbii reaksiyası bizə çox şey deyir.

İrandan bizə gələn o hadisələrin kadrları getdikcə bütün bunların vətəndaş müharibəsi elementləri ilə ümumi üsyana çevrilə biləcəyinin göstəricisidir. Azərbaycanın İsraildə səfirliyinin açılması qərarı İranda xalqın hiddəti deyil. Mənim fikrimcə, burada ağıllı insanlar mühüm rol oynayır və mən onlara daha çox müraciət edərdim.

İranda etiraz dalğası təsadüfən yaranmayıb. İyirmi birinci əsrdə repressiyalar, özünüifadə qadağaları və siyasi təqiblər sadəcə olaraq reallığa uyğun deyil. Onu da qeyd edim ki, İrandakı etnik azlıqların siyasi institutlarda, mədəniyyətdə və biznesdə təmsil olunmaq hüquqları məhduddur. İranda əxlaq polisi hələ də öz vətəndaşlarının şəxsi həyatına nəzarəti davam etdirərkən dünya bütün cəbhələrdə inkişaf edir və tərəqqiyə can atır. Hər şeyin bir həddi var. Mövcud tendensiyaları nəzərə alsaq, regionun siyasi mənzərəsinin gec-tez dəyişəcəyi və yaxşılığa doğru dəyişəcəyi ehtimalı getdikcə artır. İstənilən halda, arxaya baxmadan irəliləməyə ümid edəcəyik.

- Ukrayna tərəfindən vurulan İran pilotsuz təyyarələri, Tehran tərəfindən Rusiyaya silah verilməsi... Tehranın mövqeyini necə qiymətləndirmək olar?

- Birincisi, İranın qırx ilə yaxındır ki, dünya sanksiyaları altında yaşayan praktiki olaraq təcrid olunmuş bir ölkə olduğunu xatırladaram. Belə hökm sürən şərait təbii olaraq rejimi uyğunlaşmağa məcbur edir. Bu gün İranın demək olar ki, heç bir müttəfiqi qalmayıb. Ana təbiətin onlara bəxş etdiyi təbii sərvətlər olmasaydı, heç kim onları xatırlamazdı.

Maraqları rəhbər tutaraq, bir çox ölkələr diktatorlarla, xüsusən də müəyyən bir vəziyyətdə təklif edə biləcəkləri bir şey varsa, onlarla əlaqə qurmağa məcbur olurlar. Xüsusən də kömək istəyən qarşı tərəf əslində özü çətin vəziyyətdədirsə və həm də hər kəsdən təcrid olunubsa. İranda, indi də Rusiyada təcrid və humanitar böhran hər iki tərəfi hərbi əməkdaşlığı bağlamağa məcbur edir.

Məlum səbəblərə görə, Rusiya və İran Ukraynaya və onun mülki əhalisinə qarşı İran silahlarından istifadə etməsini inkar edirlər. Qeyd etmək lazımdır ki, çox güman ki, bəzi liderlərin gec-tez cavab verməli olacağı beynəlxalq tribunal hələ də ləğv edilməyib.

- Fələstin siyasətindən sui-istifadə edən Tehran rejiminin Şərq siyasətində sonunu necə görürsünüz? İran bu mövqedə nə qazanıb, nə itirib?

- Fələstin problemi 1979-cu ildə İslam inqilabından və ayətullahların İrana gəlişindən dərhal sonra yeni məzmun kəsb etdi. Özlərini bütün İslam dünyasının liderləri hesab edən İran hər vəchlə fələstinlilərin müdafiəçisi olduqlarını bütün dünyaya nümayiş etdirir. Baxmayaraq ki, əslində həm İsrailin özündə, həm də başqa dövlətlərin ərazilərində yaşayan sünni ərəblər onları az maraqlandırır.

Bəs Səddam Hüseyn devrildikdən sonra iraqlılar fələstinliləri İraqdan qovduqda, Misir rejimi Qəzzalı fələstinliləri təqib edəndə və ya Suriyada qaçqın düşərgələrində yaşayan fələstinlilərə xüsusi qəddarlıqla yanaşıldığını necə izah etmək olar? “Ədalət uğrunda mübarizə” adı altında Fələstin problemini əlində qalxan tutan İran nədən bunlara göz yumur? İran bütün bu özbaşınalıqları biganəlik və laqeydliklə müşahidə ediblərmi və müşahidə etməkdə davam edirlərmi? Yeri gəlmişkən, belə nümunələr daha çoxdur.

Fələstin məsələsində sui-istifadə və fərziyyə, ən yaxşı halda, heç bir nəticə verməyəcək. Və ən pis halda, bu, dəhşətli nəticələrlə doludur. Bu cür taktikalar regionda sülhün və əmin-amanlığın təminatı deyil.

Mən praktiki olaraq yüz faiz əminəm ki, İranda radikal və təcavüzkar rejim dəyişdirilən kimi Fələstin məsələsi kifayət qədər tez həll oluna bilər.

- Bəzən İsraili yer üzündən siləcəyi ilə bağlı bəyanatlar verən İran hansı silaha və gücə arxalanır?

- Necə deyərlər, od olmayan yerdən tüstü çıxmaz. İranın nüvə silahı hazırlaması da sirr deyil. İranın nüvə dövləti statusuna yaxınlaşdığı indiki vəziyyət təkcə İsraili deyil, çoxlarını narahat edir. İranın hakim elitasının bütün bu yüksək səsli populist şüarları, daha çox radikal fanatik baxışları diktator rejimli ayətullahların fikirləri ilə üst-üstə düşür. Ancaq fakt faktlığında qalır və hər şeyə rəğmən, xüsusilə biz yəhudilər və İsrail dövlətimiz üçün daim ayıq-sayıq olmaq lazımdır. Bir dövlətin hərbi strategiyasının hazırlanmasında və qurulmasında say üstünlüyü, eləcə də ərazilərin ölçüsü və sərhədlərinin uzunluğu əsas meyardır. İsrailin geosiyasi mövqeyinə verdiyi qiymət əsasında xüsusi hərbi doktrina hazırlanıb.

Deməli, xalqımız tarixən nəhəng yaşamaq və daimi uyğunlaşma yolu keçməli olub. İsraildə hamı yaxşı bilir ki, ən kiçik təhlükəyə belə son dərəcə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır və vəziyyətin pisləşməsini gözləmək olmaz. Bunun üçün İsrail həm dövlət daxilində, həm də ondan kənarda xeyli pul xərcləyir. Siyasi elitamız hər an dünyaya çatdırmağa çalışır ki, sərhədlərimiz yaxınlığındakı nisbi sakitlik hər an kütləvi qırğın silahlarının tətbiqi ilə növbəti genişmiqyaslı münaqişəyə çevrilə bilər.

- İsraillə Türkiyə arasında buzlar əriyir. Azərbaycan-İsrail-Türkiyə birliyi region üçün nə vəd edə bilər?

- Yanılmıramsa, Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərindən biri İsrail-Türkiyə-Azərbaycan üçtərəfli formatda sıx dostluq və siyasi münasibətləri inkişaf etdirmək istəyidir. Azərbaycan hətta vaxtilə üç dövlətin analoji sammitinin keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edib. Ancaq çox güman ki, Türkiyə ilə İsrail arasında dostluq münasibətləri baxımından bəzi anlaşılmazlıqlar və dəyişikliklər fonunda nəsə buna mane oldu.

Yaxın Şərq regionu qədim zamanlardan diqqəti cəlb edib və eyni zamanda həmişə kifayət qədər kövrək təhlükəsizlik sisteminə malik olub. Region həmişə hiyləgərliyi və məkrliyi ilə seçilib. Zaman dəyişir, amma adətlər?

Əgər hər şeyə real baxsanız, o zaman adi gözlə görə bilərsiniz ki, kim həqiqətən inkişafa və çiçəklənməyə can atır, daha kimlər orta əsrlərdədir və alçaldıcıdır. Qəribədir ki, inkişafdan geri qalan, radikal düşüncəli, çox uzaqda vətənlərinin vətənpərvərləri deyil, daha çox maraq və diktatorların rəhbərlik etdiyi, ilk növbədə öz xalqına zülm edən və sıxışdıran ölkələr onların uydurmadığı alətlərdən istifadə edərək demokratik və liberal dəyərlərə söykənərək, daha uğurlu xalqları və dövlətləri kinli və məharətlə münaqişəyə sürükləyir. Tərəqqi edən dövlətlərə misal olaraq yuxarıda adları çəkilən bütün ölkələri - İsraili, Azərbaycanı, Türkiyəni qeyd edəcəm.

Şəxsən özlərinin (tiranların) heç bir aidiyyatı olmayan, guya onlarla həmrəylik prinsipindən çıxış edərək dinə əsaslanan hər cür şüarların arxasında gizlənən bu dəstə hamını münaqişəyə cəlb etməyə çalışır. Daha çox şeyə qadir deyillər. Çox təəssüf edirəm ki, bizim İsrail dövlətimiz danışıqlar aparmağın çox çətin olduğu bir neçə belə qurumla əhatə olunub.

Şəxsən mən türk və Azərbaycan xalqlarının istedadlı və yüksək mədəni olduğuna həmişə inanmışam və indi də inanıram. Xalqlar yaxşılığa, sülhə can atırlar. Və mürəkkəb dünyada gedən qlobal proseslərə baxmayaraq, onların liderləri unutmurlar ki, dünyamız yalnız irəli getməlidir və onun vətəndaşları daha yaxşı həyat keyfiyyətinə layiqdirlər.

- ABŞ Yaxın Şərqdə bir sıra hərbi əməliyyatlar keçirib. Amma o, İran haqqında düşünmür. Səbəblər...


- Elə oldu ki, Birləşmiş Ştatlar heç bir şəraitdə müəyyən qlobal və lokal münaqişələrdə kənarda qalmayan dünya dövləti rolunu öz üzərinə götürdü. Buna əsaslanaraq, ölkə rəhbərliyi artıq uzun onilliklərdir ki, bütün sahələrdə - iqtisadi, hərbi sahədə, ilk növbədə, öz vətəndaşlarının maraqlarına əsaslanan və ümumi baxışlara, ideallara və dəyərlərə əsaslanan müəyyən beynəlxalq siyasət və davranış taktikasını işləyib hazırlayıb.

Çoxsaylı nəşrlərə və çıxışlara əsasən, İranın özü də daxil olmaqla, Yaxın Şərq məsələsi ABŞ rəhbərliyinə biganə qalmaqdan uzaqdır. Bir dünya dövlətinin regiona diqqətini necə, nə vaxt və necə göstərməyə çalışacağı və ya göstərəcəyi başqa məsələdir. Vəziyyəti yaxşılığa doğru dəyişmək üçün konkret olaraq nə edəcəklər. Yolda uyğunlaşmalı və bəzən improvizasiya etməli olan bir neçə gözlənilməz hallar var. Bəzən uğurlu, bəzən isə yox.

ABŞ-ın əsas siyasi vektoru aydındır. Məhz, bütün dövlətlərin vətəndaşlarının demokratik hüquq və azadlıqlarını müdafiə edən siyasi ideologiyadır. ABŞ və sivil dünyanın əksər ölkələri kimi onlar da cəmiyyətdəki bütün insanların siyasi bərabərliyini müdafiə edən hərəkatın tərəfdarıdırlar. Və təkrar edirəm, sual! Bənzər şeylər bütün dünyada bacarıqlı və balanslı şəkildə necə və hansı şəkildə qurulacaq. Və daha nə qədər döyüşçülərə və qurbanlara dözməliyik. Müxtəlif yollarla proqnozlaşdıra bilərsiniz.

Hesab edirəm ki, hamımızı müəyyən hərəkətlərə sövq edən başqa qüvvələr var. Bəşəriyyət dünyagörüşü baxımından transformasiya olunmalı, fərqli düşüncə səviyyəsinə keçməlidir. Amma bu fəlsəfədir. Sual açıq qalır.
"Putin sübut etdi ki, istənilən vaxt sözünün arxasından asanlıqla qaça bilir..." - HəsənquliyevAvrasiya.net moderator.az-a istinadla Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Rusiya prezidenti Vladimir Putinin "Valday klubu"nda Azərbaycana qarşı səsləndirdiyi fikirlərə şərhini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, dünən Rusiya Prezidentinin "Valday klubu"nda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına alan, Rusiyanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasının Ermənistandan asılı olmasını bəyan etməsini necə qarşıladınız?

- Rusiya ilə dostluğa, onu Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələsində ədalətli qərarlar qəbul etməyə inandırmağın mümkünlüyünə inanan bir şəxs kimi böyük təəssüf hissi keçirdim. İnanıram ki, tək mən yox, həm də Putinə inanan çoxlu sayda insan bundan təəssüfləndi. Mən əvvəllər də söyləyirdim ki, regionda marağı olan Rusiya münaqişəyə son qoyulmasında, digər güclər isə Türkiyə istisna olmaqla, münaqişənin ədalətli həllində maraqlı deyillər. 10 noyabr sazişi də elə tərtib olunub ki, gələcəkdə bir çox məsələlər barədə razılığa gəlmək mümkün olmasın. Məsələn, yazıla bilərdi ki, Laçın və Zəngəzur dəhlizləri eyni statusa malik olacaq, amma yox, fərqli ifadələr işlətməklə Ermənistana manipulyasiyalar üçün yer qoyulub. Yaxud, üçtərəfli Bəyannamənin birinci bəndində yazılmalı idi ki, tərəflər bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıyır. Vətən müharibəsi dövründə dəfələrlə mətbuata verdiyim açıqlamalarda qeyd edirdim ki, biz Ermənistanla Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınmadığı heç bir sənədə imza atmamalıyıq.

Amma bəzən güc faktorundan doğan acı reallıqlarla barışmalı oluruq. Putin Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra ikinci böyük səhvini etdi. Eləcə də sübut etdi ki, həm o, həm də müasir Rusiya dövləti istənilən vaxt sözünün və imzasının arxasından çox asanlıqla qaça bilir. Artıq əminliklə qəbul etmək olar ki, Rusiyanın imzaladığı sazişlərin dəyəri onun üzərinə köçürüldüyü kağız parçasından da dəyərsizdir. O cümlədən, Azərbaycanla 22 fevral 2022-ci ildə Moskvada imzalanmış müttəfiqlik münasibətlərinə dair Bəyannamə də.

- Sizcə Putin niyə belə etdi?

- Rusiya sorosçu, qərbyönümlü Paşinyanı devirmək istəyir. Ona görə 44 günlük savaşda qismən neytral mövqe tutdu. Rusiya bu mərhələdə Paşinyanı devirə bilməsə də, həm onu işğalı müdafiə etməməklə cəzalandırdı, həm də Qarabağa-torpaqlarımıza öz əsgərlərini gətirdi. Hazırda görünən odur ki, Rusiya Qarabağı, Qarabağla birlikdə isə Azərbaycanı daima öz nəzarətində saxlamağı düşünür, sülh sazişinin imzalanmasından, Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin nizamlanmasından son dərəcə narahatdır. Putin bu açıqlaması ilə ondan imtina etmiş sivil dünyanın, ermənipərəst Qərb dairələrinin də diqqətini özünə cəlb etmək istəyir. Görünür, həmin dairələrin dəstəyinə Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərindən daha çox dəyər verir. Bəlkə də ermənilərin vasitəsilə Qərb liderlərinə təsir edib Ukrayna bataqlığından çıxmaq üçün onlarla bir masa arxasında əyləşmək istəyir. Hamımız bilirik ki, ABŞ və Fransada güclü erməni diasporu var. İnanmıram ki, o son açıqlaması ilə Paşinyanın devrilə biləcəyini düşünür.

- Azərbaycan XİN niyə Putinin bu davranışına cavab vermədi?

- İqtidar Rusiya ilə dostluğa böyük önəm verir. Görünür ona görə. Ancaq bağlı qapılar arxasında etiraz ediləcəyinə, Soçidə onun təkliflərinin qəbuledilməz olduğunu və münasibətlərə ciddi ziyan vurduğunu onun diqqətinə çatdıracağıq. Paşinyan bəyan etdi ki, Putinin təkliflərini qəbul edir və ümid edir ki, Putin Soçidə sözünün üstündə duracaq. Bu isə əvvəl əldə olunmuş razılaşmalardan faktiki imtina deməkdir. Belə vəziyyətdə başqa nə edə bilərik?

Rusiya ilə işləməkdə davam etməli, Türkiyə və Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə, digər dost ölkələrlə məsləhətləşmələrə başlamalı, silahlanmaya və peşəkar ordu quruculuğuna böyük pullar xərcləməliyik. Tarixin elə məqamları olur ki, böyük dövlət adamları öz ölkəsinin gələcəyi naminə cəsarətli qərarlar qəbul etməli olur. Hesab edirəm ki, Ermənistan ilin sonuna qədər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyan sülh sazişi imzalamasa, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Qarabağ üzərində suverenliyimizi bərpa etmək üçün haqqa-ədalətə, beynəlxalq hüquqa əsaslanan belə bir qərar qəbul etməli olacaq. Əks halda Qarabağdan gözümüzü çəkməli, artıq ərazi bütövlüyümüzü tanımadığı və onu parçalamaq istədiyi üçün düşmən deyə biləcəyimiz ölkənin ordusunun Azərbaycanda yerləşməsi ilə barışmalı olacağıq.